|
Etter lova har ektemakane i utgangspunktet felleseige. Men
dersom ektemakane synest at felleseige ikkje passar for dei,
kan dei gjere avtale om å avvike frå felleseige.
Det kan dei gjere ved å avtale fullt eller delvis særeige.
Særeiga kan også avgrensast i tid, og ho kan gjerast
avhengig av at ektemakane ikkje får barn saman.
Full særeige
Ektemakane kan bli samde om at alt dei eig, eller seinare
måtte kome til å eige, skal bli særeige.
Det blir kalla full særeige.
Delvis særeige
Avtalar om særeige kan avgrensast til visse eigneluter
eller til ein del av formuen til ektemakane. Det blir kalla
delvis særeige.
Dei ulike eignelutene som skal vere særeige, må
normalt nemnast klart i ektepakta. Det som ikkje er spesifisert
som særeige, blir då felleseige. Ektemakane kan
til dømes ønskje at ei bestemt hytte skal vere
særeige, mens alt det dei elles eig skal vere felleseige.
Ektemakane kan også avtale delvis særeige for
ein bestemt del av formuen. Til dømes kan dei avtale
at 50 prosent av ein eignelut skal vere særeige, mens
den andre halvparten skal vere felleseige.
Tidsavgrensa særeige
Ektemakane kan opprette tidsavgrensa særeige. Det vil
seie at dei kan avtale særeige for eit visst tidsrom.
Dersom ekteskapet framleis står ved lag etter desse
åra, sluttar avtalen å gjelde, og ektemakane får
felleseige. Ved å avtale tidsavgrensa særeige
slepp dei å inngå ny ektepakt for å opprette
felleseige på ny.
Vilkårsbunden særeige
Ektemakane kan også avgjere at dei skal ha særeige
så lenge dei ikkje har felles livsarvingar. Særeiga
blir då automatisk omgjord til felleseige når
ektemakane får barn saman.
Det er mogleg å kombinere avtalar om tidsavgrensing
og vilkår om felles livsarvingar. Ektemakane kan til
dømes avtale at særeiga skal gjerast om til felleseige
når ektemakane får barn, eller seinast etter fem
år.
Særeige i livet - felleseige ved død
Ektemakane kan avtale at særeiga skal gjerast om til
felleseige ved død ("særeige i livet - felleseige
ved død"). Ved ein slik avtale kan ein ektemake
sikre seg mot likedeling ved skilsmisse. Men blir ekteskapet
oppløyst ved at ein av ektemakane døyr, får
den etterlatne dei same rettane som felleseige gir den lengstlevande.
Ektemakane kan også avtale at det berre er dersom ein
bestemt av dei døyr først, at særeiga
ikkje skal gjelde.
Avtale om at særeige skal gjerast om til felleseige
ved død, kan lagast for heile formuen, eller delar
av formuen til den eine eller begge.
Avtale om å sitje i uskifte med særeige
Ektemakane kan avtale at den som lever lengst, skal ha rett
til å sitje i uskifte med særeige eller med delar
av særeiga. Det vil seie at den lengstlevande får
overta både særeigemidlane og midlane frå
felleseiga, og at han eller ho i utgangspunktet får
rå fritt over dei. Arvingane etter den døde får
arven sin først når uskiftebuet skal skiftast.
Dersom den døde hadde barn frå tidlegare forhold,
kan den lengstlevande sitje i uskifte berre dersom desse barna
(særkullsbarna) har gitt sitt samtykke til det.
Avtalar om å sitje i uskifte med særeige kan
også avgrensast til berre å gjelde dersom ein
bestemt av ektemakane skulle døy først.
|
